Fara Sabina

Een tijdje geleden zat ik niet zo lekker in mijn vel. Dat heeft iedereen wel eens, en niet altijd weet je wat je er mee moet en of je er iets aan kunt doen. Maar de oplossing werd me aangereikt, het kwam vanzelf. Ik hoefde er niets voor  te doen. Ik las iets in de krant. Het verleden (weliswaar een ander aspect ervan) kwam boven, en tenslotte reikte een goede vriendin mij de praktische hand en daarmee het antwoord. Voor ik het wist en zonder al te veel na te denken had ik me aangemeld voor een Vipassana-retraite in Fara Sabina, nabij Rome in Italië. Mijn  broer kreeg er lucht van en wilde mee. Gelukkig, dat was fijn. Het gaf me een vertrouwd gevoel. Mijn lieve broer ging mee.

Wij er heen. De reis ging goed maar ook weer niet helemaal. Eenmaal in Italië namen we de verkeerde trein en moesten een stukje terugreizen. We namen toen het nog kon een biertje en daarna nog een wijntje (alcohol past niet bij een retraite), en de verwarring bij het laatste deel van het traject was compleet toen we een bus moesten nemen naar de eindbestemming. Min of meer bij toeval belandden we in de juiste bus; Fara Sabina is een kleine plaats hoog op een berg maar heeft een erg groot busstation: waarom eigenlijk? Na de bustocht en een aansluitende wandeling bereikten we het klooster waar de retraite zou plaatsvinden, na een lange dag reizen. Uiteindelijk ging alles vanzelf en zonder veel te hoeven nadenken.

We werden hartelijk ontvangen en vervolgens onze kamers gewezen.

De kamers waren simpel, maar boden toch alles wat je nodig hebt: een bed, een was/toiletgelegenheid en een douche. Eigenlijk best luxe want dat had je dus voor jezelf. En ook hier dringt Ikea door.

Verder waren de regels simpel: niet bellen, niet sms-en, niet internetten, niet whatsappen, niet lezen en ook niet schrijven. Niet met elkaar spreken en ook niet elkaar onnodig aankijken. Dergelijke zaken zijn externe prikkels die afleiden van je doel. Discipline. Concentratie. Inzicht. Best lastig. De dagen bij zo'n retraite zijn verder lang en vol structuur: 8 keer per dag drie kwartier zitmeditatie, 8 keer per dag drie kwartier loopmeditatie. Tussendoor intermezzo's zoals eten, dharmales, en nog een paar dingen. Het is best zwaar, alles gaat pijn doen bij het zitten. Maar het werkt. Echt. De retraite wed geleid door Henk Barendregt en zijn assistent Antonino.

Henk is een bijzonder mens en leraar: serieus, deskundig, geïnteresseerd, vol humor en relativerinsgsvermogen. Maar het allerbelangrijkste is dat hij je motiveert, voor datgene wat je aan het doen bent op dat moment: de meditatie. Dat is het enige dat telt. Op dat moment. De gesprekken met Henk zijn ontwapenend en eerlijk; ze gaan altijd over de training en wat dat met je doet.

Ik maakte me zorgen over de dromen die ik had, hij wees me er simpelweg op dat dat iets is wat de geest nu eenmaal met je doet en je er geen zorgen over hoeft te maken. Relativerend. Niks terzijde schuiven en doen alsof het niets is, maar je er op wijzen wat het echt is.

En ik maakte me me zorgen over het feit dat de sterke gevoelens en onrust die ik had juist niet "als vanzelf" voorbij kwamen (gedachtes over mijn moeder, bijvoorbeeld) als ik op mijn kussen zat. Hij wees me er op dat ik ze juist niet moest oproepen maar dat andere gedachten en gevoelens kennelijk voorrang hadden. De onderwerpen waar ik me juist mee bezig wil houden komen vanzelf wel, als de tijd daar is. Vipassana is geen psychotherapie, zo vertelde hij me, alleen observatie van wat er gebeurt in je hoofd. Ook mijn broer had natuurlijk zijn issues. Henk vertelde hem dat hij niet zo moest zeuren maar gewoon op zijn kussen moest gaan zitten. Het klinkt simpel en wat kort door de bocht, wellicht, maar als je er goed over nadenkt is het echt wel zo. Het lange zitten (acht keer per dag, telkens drie kwartier) afgewisseld met achtereenvolgens drie kwartier loopmeditatie doet echt wat met je. Op je kussen en lopend maak je alles mee. Pijn, vooral in het begin, het stil moeten zitten, alle gedachten die voorbij komen, de voortdurende pogingen om geconcentreerd te zijn, voortkomend uit de discipline die van je gevraagd wordt. Loopmeditatie kon ook in de tuin en leverde soms een welkome afwisseling, je geest wil het ook graag en het is lastig om dan toch niet afleiding te zoeken.

Na afloop waren we best blij dat we weer de buitenwereld in mochten, en de eerste uren voor de grote terugreis naar Nederland bleef dat beperkt tot Fara Sabina zelf, waar op een doordeweekse ochtend weinig te beleven is. En op andere tijden van de week ook niet, vermoed ik.

De terugreis viel overigens mentaal nog niet eens zo mee. Na een kleine week retraite met bijbehorende stilte valt pas op hoe rumoerig de buitenwereld wel niet is. Niet erg aangenaam.